De border collie wordt gefokt met een grote dosis eigen initiatief, wat noodzakelijk is bij het schapendrijven.

Als de hond op grote afstand werkt moet hij in staat zijn om zelf beslissingen te nemen. Deze grote zelfstandigheid van de border collie stelt hem in staat om, zonder dat de baas het kan zien, toch de opdracht uit te voeren, zoals bijv. een hele kudde schapen te halen en naar de baas te brengen, of op grote afstand met minimste aanwijzingen een parcours uit te lopen bij behendigheid.

In de dagelijkse praktijk is een veel gehoorde klacht dat de border collie op sommige momenten commando’s negeert. Hij heeft dan zelf bedacht dat hij op dat moment zelfstandig een beslissing kan nemen. Bijv. de hond ligt achter de schapen, u stuurt hem rechtsom en hij gaat links. Dan is er waarschijnlijk iets wat hem instinctmatig doet beslissen om het commando te negeren en op eigen initiatief een betere beslissing te nemen, bijv. bij een uitbrekend schaap dat u niet heeft gezien maar hij wel.